หลัง พ.ศ.1700 ชาวอีสานบริเวณแอ่งสกลนครทางอีสานเหนือและลุ่มน้ำชีทยอยเคลื่อนย้ายไปตั้งหลักแหล่งใหม่ที่อุดมสมบูรณ์กว่า และอาจจะมีโรคระบาดรุนแรง เช่น โรคห่า ฯลฯ ทำให้ต้องละทิ้งแหล่งเดิมเพื่อหนีโรคระบาดไปอยู่ที่ใหม่คนส่วนหนึ่งเคลื่อนย้ายไปทางลุ่มน้ำน่าน-ยม  แล้วต่อมากลายเป็นประชากรของรัฐสุโขทัยที่มีขึ้นต่อไป อีกส่วนหนึ่งลงไปเป็นประชากรรัฐทางทะเลสาบเขมรกัมพูชา และรัฐทางลุ่มแม่น้ำเจ้าพระยา ส่งผลให้เมืองที่มีมาก่อนรกร้างว่างเปล่า ยกเว้นทางแอ่งโคราชบริเวณลุ่มแม่น้ำมูลไม่เคยรกร้าง เพราะแม้จะลดความสำคัญลงเพราะคนจำนวนมากเคลื่อนย้ายไปอยู่แหล่งอื่นที่อุดมสมบูรณ์กว่า แต่ยังมีกลุ่มชาติพันธุ์อยู่กระจัดกระจายสืบเนื่องมาจนปัจจุบัน ช่วงหลัง พ.ศ.1700 นี่เอง บริเวณสองฝั่งโขงมีความเคลื่อนไหวทางเส้นทางคมนาคมการค้า กลุ่มชนจากยูนาน (ในจีน) กลับลุ่มน้ำแดง-ดำ (เวียดนาม) ฯลฯ คนพวกหนึ่งจากเมืองแถนลุ่มน้ำแดง - ดำ เรียกตัวเองในสมัยหลังว่า ลาว เคลื่อนมาตั้งหลักแหล่งใหม่บริเวณริมฝั่งโขง เรียกเชียงดง เชียงทอง (ที่ต่อไปคือหลวงพระบาง) แล้วเติบโตเป็นรัฐล้านช้าง ขึ้นมาคู่กับรัฐล้านนา